SUS304 czy stal 201 – różnice. Który rodzaj stali nierdzewnej jest lepszy?

Co oznacza symbol SUS304?

SUS304 to oznaczenie gatunku stali nierdzewnej stosowane w japońskiej klasyfikacji JIS. Odpowiada ono popularnej stali AISI 304, oznaczanej w systemie europejskim najczęściej jako EN 1.4301. Nie jest to więc osobny materiał, lecz inne oznaczenie tego samego lub bardzo zbliżonego gatunku stali.

Stal 304 jest klasyczną stalą austenityczną, zawierającą w typowym składzie około 18% chromu i 8% niklu. Z tego powodu często określa się ją jako stal 18/8. Charakteryzuje się dobrym połączeniem odporności na korozję, plastyczności, możliwości formowania oraz spawania. Jest powszechnie wykorzystywana między innymi w wyposażeniu kuchennym, urządzeniach gospodarstwa domowego oraz przemyśle spożywczym.

Chrom znajdujący się w stali odpowiada za tworzenie na jej powierzchni cienkiej warstwy pasywnej, która chroni materiał przed dalszym utlenianiem. Gdy powierzchnia zostanie lekko zarysowana, warstwa ta może odbudować się w obecności tlenu, o ile stal znajduje się w odpowiednich warunkach i nie jest stale narażona na agresywne substancje.

Czym jest stal nierdzewna 201?

Stal 201, spotykana również pod oznaczeniem AISI 201 lub SUS201, także należy do grupy stali austenitycznych. Powstała między innymi jako materiał pozwalający ograniczyć udział stosunkowo drogiego niklu. Część niklu została w niej zastąpiona większą ilością manganu i dodatkiem azotu.

Typowa stal 201 może zawierać około 17% chromu, 7% manganu, 4% niklu oraz około 0,15% azotu. Dokładny skład zależy jednak od normy, producenta i konkretnej odmiany materiału. Stale z serii 200 nie są bowiem jedną identyczną grupą – poszczególne warianty mogą znacznie różnić się jakością i odpornością na korozję.

Mniejsza zawartość niklu pozwala obniżyć koszt produkcji. Jednocześnie stal 201 może mieć wysoką wytrzymałość mechaniczną i szybko umacniać się podczas obróbki na zimno. Nie oznacza to jednak, że pod każdym względem dorównuje stali 304.

SUS304 a stal 201 – najważniejsze różnice

Najważniejsza różnica dotyczy odporności na korozję. W porównaniach różnych środowisk stal 304 osiągała odporność równą lub wyższą niż stal 201. Nie oznacza to, że każdy przedmiot ze stali 201 szybko zardzewieje, ale w warunkach stałej wilgoci, obecności soli, detergentów i kwaśnych pozostałości stal 304 zapewnia większy margines bezpieczeństwa.

Czy stal 201 rdzewieje?

Każda stal nierdzewna może w określonych warunkach ulec korozji. Określenie „nierdzewna” nie oznacza całkowitej odporności na wszystkie środowiska chemiczne, lecz znacznie większą odporność niż w przypadku zwykłej stali węglowej.

Stal 201 może dobrze sprawdzać się w suchych pomieszczeniach oraz w elementach, które nie mają stałego kontaktu z wodą. Większe ryzyko pojawia się przy długotrwałej wilgoci, pozostawianiu mokrych zabrudzeń, kontakcie z solą, chlorkami, kwaśnymi produktami i agresywnymi środkami czyszczącymi.

Na powierzchni mogą wówczas pojawić się:

• drobne punkty korozyjne,
• brunatne przebarwienia,
• nalot przypominający rdzę,
• zmiany w okolicy zarysowań, spawów i krawędzi,
• trwałe odbarwienia po silnych detergentach.

Szczególnie niekorzystne jest długotrwałe pozostawianie na powierzchni soli, wybielaczy chlorowych, środków do czyszczenia piekarników, preparatów do udrażniania rur oraz metalowych przedmiotów wykonanych ze zwykłej stali.

Stal 304 również wymaga regularnej pielęgnacji, ale dzięki wyższej zawartości niklu i korzystnemu składowi stopu zazwyczaj lepiej znosi typowe warunki panujące w kuchni.

Czy stal 201 nadaje się na zlewozmywak?

Stal 201 może być wykorzystywana do produkcji zlewozmywaków, szczególnie w najtańszym segmencie produktów. Sama informacja o zastosowaniu tego materiału nie oznacza automatycznie, że zlewozmywak jest wadliwy lub nie nadaje się do użytkowania.

Trzeba jednak uwzględnić warunki pracy zlewu. Komora jest codziennie narażona na wodę, resztki żywności, sól, detergenty, zmiany temperatury i zarysowania. Z tego względu stal SUS304 jest z reguły bezpieczniejszym i bardziej uniwersalnym wyborem do kuchni.

Stal 201 może być rozsądnym rozwiązaniem, gdy najważniejszym kryterium jest niska cena, a użytkownik jest gotowy dokładnie spłukiwać i osuszać powierzchnię. W intensywnie użytkowanej kuchni, lokalu gastronomicznym, pomieszczeniu gospodarczym lub miejscu o podwyższonej wilgotności lepiej zdecydować się na stal 304.

Stal 304 a 201 – która jest bardziej wytrzymała?

Pod względem wytrzymałości mechanicznej stal 201 nie musi być gorsza. Dzięki większej zawartości manganu i azotu może osiągać wysoką twardość i wytrzymałość. Podczas gięcia, tłoczenia lub walcowania szybko się umacnia.

Wyższa twardość nie jest jednak tym samym co większa odporność na korozję. Produkt wykonany ze stali 201 może być sztywny i odporny na odkształcenia, a jednocześnie bardziej podatny na powstawanie przebarwień korozyjnych niż podobny produkt ze stali 304. Wybór materiału powinien więc zależeć od zastosowania, a nie wyłącznie od jednego parametru.

Znaczenie ma również grubość blachy. Solidny produkt ze stali 201 może być sztywniejszy niż wyjątkowo cienki element wykonany ze stali 304. Informacja o gatunku stali nie zastępuje zatem danych dotyczących grubości, sposobu wykonania, jakości spawów i wykończenia powierzchni.

Zobacz artykuł Dla czego na zlewie pojawiają się plamy?

Czy stal SUS304 można rozpoznać za pomocą magnesu?

Popularny test z magnesem nie daje pewnej odpowiedzi. Stal 304 w stanie wyżarzonym jest zasadniczo niemagnetyczna lub bardzo słabo magnetyczna. Podczas tłoczenia, gięcia, rozciągania i innej obróbki na zimno część jej struktury może jednak ulec przemianie, przez co gotowy produkt zaczyna przyciągać magnes.

Zjawisko to jest często widoczne na narożnikach, przetłoczeniach i krawędziach zlewozmywaków. Przyciąganie magnesu nie oznacza więc automatycznie, że produkt nie został wykonany ze stali 304.

Podobnie brak reakcji na magnes nie stanowi pewnego potwierdzenia zastosowania stali 304. Do dokładnego określenia składu potrzebna jest analiza materiałowa, na przykład za pomocą spektrometru XRF, dokumentacji hutniczej albo wiarygodnego certyfikatu producenta.

Jak odróżnić stal 304 od 201?

Na podstawie samego wyglądu jest to bardzo trudne. Oba materiały mogą być polerowane, szczotkowane lub satynowane i na pierwszy rzut oka prezentować się niemal identycznie.

Przy zakupie warto sprawdzić:

1. Czy producent jednoznacznie podaje gatunek stali.
2. Czy oznaczenie znajduje się w dokumentacji technicznej.
3. Czy sprzedawca określa grubość blachy.
4. Czy produkt jest przeznaczony do kontaktu z wodą i żywnością.
5. Jakie są warunki gwarancji.
6. Czy można uzyskać deklarację zgodności lub dokument potwierdzający materiał.

Podejrzanie niska cena produktu reklamowanego jako wykonany ze stali SUS304 może uzasadniać dokładniejsze sprawdzenie jego parametrów. Sam napis „stal nierdzewna” nie informuje bowiem, jaki konkretnie gatunek materiału został zastosowany.

SUS304 czy stal 201 – co wybrać?

Do zlewozmywaka kuchennego STELLMAN, wyposażenia gastronomicznego, elementów sanitarnych i produktów regularnie narażonych na wodę lepszym wyborem będzie zazwyczaj stal SUS304. Oferuje ona bardziej przewidywalną odporność na korozję i jest powszechnie stosowana w wyposażeniu kuchennym oraz przemyśle spożywczym.

Stal 201 może być wystarczająca w mniej wymagających zastosowaniach, szczególnie w suchych wnętrzach, elementach dekoracyjnych i produktach, których cena ma kluczowe znaczenie. Nie należy jej automatycznie uznawać za zły materiał, ale trzeba mieć świadomość jej ograniczeń.

Ostateczna jakość produktu zależy nie tylko od oznaczenia stali. Równie ważne są grubość materiału, jakość obróbki, konstrukcja, wykończenie powierzchni, prawidłowy montaż oraz sposób późniejszej pielęgnacji.

Podsumowując

SUS304 i stal 201 należą do grupy stali nierdzewnych, ale nie oferują identycznych właściwości. Stal 304 zawiera więcej niklu i zazwyczaj lepiej radzi sobie w wilgotnym oraz bardziej wymagającym środowisku. Stal 201 jest tańsza i może cechować się wysoką wytrzymałością mechaniczną, jednak jej odporność na korozję jest zwykle niższa.

W przypadku zlewozmywaka lub innego produktu mającego codzienny kontakt z wodą wybór stali SUS304 jest najczęściej inwestycją w większą trwałość i mniejsze ryzyko pojawienia się przebarwień. Stal 201 może natomiast sprawdzić się tam, gdzie warunki są łagodniejsze, a produkt będzie regularnie czyszczony i osuszany.